Interview BN de Stem - 'Stoffenlijst bijhouden is overbodig'

Hoogleraar crisisbeheersing en fysieke veiligheid Ira Helsloot is stellig. Dat er iets van vijfhonderd verschillende chemische stoffen de lucht ingingen bij de brand in Moerdijk maakt voor de gevolgen niets uit. "Ga er maar van uit dat alle gevaarlijke stoffen die je kunt bedenken zich in die rookpluim bevonden.

Maar: élke brand is een groot reactorvat met chemische reacties. Deze brand verschilt daarmee niks van elke andere grote brand."

Helsloot schetst een ontnuchterend beeld over de noodzaak van het bijhouden van stoffenlijsten, of het meten van de schadelijke stoffen die vrijkomen bij een brand. Een lijst bijhouden van welke stoffen worden opgeslagen noemt hij 'een volstrekt overbodige handeling'.

Als het eenmaal fikt, maakt het niet meer uit dat er zo'n lijst was. En het nut van meten is ook beperkt. "Het duurt drie dagen voordat je kunt aantonen dat er dioxinen vrijkwamen. Terwijl we dat eigenlijk gewoon wel weten bij een brand als deze."

Het gaat niet om exactheid, zegt Helsloot. Wat gebeurt bij branden en welke stoffen vrijkomen is inmiddels al bekend. In 2005 bracht de Milieu Ongevallen Dienst van het RIVM na onderzoek naar vijftig branden een rapport uit over de meest voorkomende stoffen die vrijkomen. Koolmonoxide, koolwaterstoffen, zoutzuur, chloor, dioxinen, stikstofoxiden: bij vrijwel elke brand komen ze vrij. Tot op een paar honderd meter van de brand worden verhoogde concentraties in de lucht gemeten, maar dat effect is op een kilometer afstand al niet meer meetbaar. Ook met de concentratie stofdeeltjes op gras en gewassen lijkt het bij branden mee te vallen, in de meeste gevallen was er geen verhoging van betekenis te zien.

Volgens Helsloot is het sowieso verstandig meteen na een brand standaard de waarschuwing te geven de eerste dagen niet uit de eigen moestuin te eten of kinderen in de zandbak te laten spelen. Hij wil er nog wel een advies aan toevoegen. "Blijf uit de rook. Als je huis in de rook ligt, kun je ramen en deuren gesloten houden. Maar die rook komt toch wel binnen. Ga weg, ontvlucht je huis, rook is slecht", zegt hij.

Wat bij deze brand hielp, waren de omstandigheden. Op het moment van het ontstaan van de brand was de lucht strakblauw, waardoor de rook tot grote hoogte kon stijgen. De brand was zo hevig, dat vrijkomende gassen onmiddellijk vervlogen. Sindsdien heeft het geregend, waardoor de concentraties werden verdund en wegspoelden. "Als ze straks meten dan is het allemaal zo verdund dat de concentraties niet hoger zijn dan normaal." Het enige probleem is dan nog het bluswater.