Lucas Reijnders (64), hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam, concludeert vijf dagen na de brand bij Chemie-Pack dat de commandoleiding in Moerdijk 'de dure lessen' van de brand in 2000 bij het chemische bedrijf ATF in Drachten niet heeft opgepikt.

'Er is kundig geblust bij Chemie-Pack, maar het is een onvergeeflijke fout dat brandweerlieden en agenten moesten werken zonder adembescherming. Dat is het allereerste waaraan je moet denken.'
 Daarnaast had er vanwege de brandlocatie meteen een noodverordening voor het getroffen industriegebied moeten gelden, vindt Reijnders. Hij  begrijpt niet waarom er  twee dagen overheen moesten gaan alvorens burgemeester Wim Denie van Moerdijk die logische maatregel nam.

'De communicatie van het crisisteam is onbegrijpelijk. Er is geen gevaar voor de volksgezondheid, zeggen ze. Maar de spruitjes uit de velden onder de roetwolk mogen niet gegeten worden. Dat is in tegenspraak met elkaar.'

'De in Drachten geleerde les dat het noodzakelijk is direct met praktische tips te komen voor alle mensen in de naaste omgeving van het bedrijf is onvoldoende opgepikt.'

Hoe gevaarlijk acht u het tot in Delfzijl waargenomen roet?
'Roet is praktisch gesproken altijd gevaarlijk. Het is een belangrijke veroorzaker van longkanker. Een roetwolk duidt op onvolledige verbranding. Als je roet ziet, kun je niet meer zeggen dat er geen gevaar is voor de volksgezondheid.

'Het is heel goed dat de burgemeester van Dordrecht in zijn gebied onmiddellijk preventieve maatregelen heeft aanbevolen, speciaal gericht op kinderen en huisdieren. Kinderen lopen extra gevaar na roetneerslag, want zij hebben de neiging hun vingers in de mond te steken.'

Hulpverleners klagen vooral over geïrriteerde luchtwegen. Waar duidt dat op?
'Op inademing van prikkelende en vluchtige stoffen. Mensen kunnen door inademing van aldehyden, zoals formaldehyde, overgevoelig worden voor die stoffen. Dat was in Drachten ook een probleem.
'Verergering van klachten ontstaat bij een nieuwe confrontatie met soortgelijke dampen, bijvoorbeeld bij het openen van een fles formalhyde of bij het werken met spaanplaat. Door die allergievorming kunnen op langere termijn astmatische klachten en meer luchtweginfecties optreden.

'Wie vanwege de brand bij Chemie-Pack klaagt over geïrriteerde luchtwegen, moet zeker blijvend gevolgd worden. Wie terugkerende klachten heeft, moet zo spoedig mogelijk naar de huisarts. Met een adequate aanpak kunnen de gevolgen dan worden beperkt.'

Is u nog iets opgevallen aan de door het OM vrijgegeven inventarislijst van Chemie-Pack?
'Er lag een forse hoeveelheid antimoon en nikkel opgeslagen. Daar heb ik nog niemand over gehoord. Antimoon is vooral gevaarlijk bij inademing. Het kan kankerverwekkend zijn maar het heeft ook een nadelige werking op het immuunsysteem. Nikkel kan zijn omgezet in nikkelcarbonyl. Dat is sterk kankerverwekkend.

'Er lagen nogal wat stoffen die aanleiding kunnen geven tot de vorming van chloordioxinen. Meting daarvan in roet is belangrijk. De vorming van dioxinen kan in de loop van de brand zeer ongelijkmatig zijn geweest.'

Hoe gevaarlijk zijn de chemische dampen die opstijgen uit het sterk verontreinigde bluswater?
'Benzeen kan leukemie veroorzaken. Tetrachlooretheen wordt verdacht van kankerverwekkende eigenschappen. Alle oplosmiddelen die in het bluswater zijn aangetroffen, hebben effect op het centrale zenuwstelsel.'

Welke symptomen kunnen optreden bij inademing?
'Hoofdpijn en duizeligheid. Alleen bij inademing van zeer hoge concentraties treden spierkrampen en hartritmestoornissen op.
'Het is nogal koud buiten, dus de verdamping zal nu niet geweldig groot zijn. Maar komende week gaat de temperatuur omhoog en neemt ook de verdamping toe. Niet alleen uit het water, ook uit de bodem.'

Kunnen mensen die geen hinder ondervinden van de ingeademde stoffen helemaal gerust zijn?
'Na een eenmalige blootstelling aan oplosmiddelen zijn late effecten op het zenuwstelsel onwaarschijnlijk. Langdurige blootstelling aan oplosmiddelen kunnen wel blijvende effecten op het zenuwstelsel hebben. Dat zie je bij schildersziekte.' ​