“De wens voor een Werkgroep Bedrijfsbrandweer ontstond, omdat na de Wet veiligheidsregio’s het bevoegd gezag voor aanwijzing bedrijfsbrandweer van gemeente naar de veiligheidsregio overging”, zegt Leonie Mentink (35), Senior Vakspecialist Industriële Veiligheid bij de veiligheidsregio Twente en sinds dit jaar ook voorzitter van de Werkgroep Bedrijfsbrandweer.

We spreken haar over de werkgroep tijdens het VNG-congres in Ulft, waar ze namens BrandweerBRZO vanuit de stand van Infopunt Veiligheid de bedrijfsbrandweer onder de aandacht van lokale bestuurders brengt. Ze is tenslotte ook BRZO-inspecteur én -coördinator voor de veiligheidsregio Twente. In mei is hier de eerste aanwijsbeschikking opgesteld en afgegeven volgens de nieuwe Wet veiligheidsregio’s.

Prorail
Heel nadrukkelijk tekent ze nog eens aan dat de oprichting van de Werkgroep Bedrijfsbrandweer, twee weken na de Moerdijkbrand, toevallig is. Leonie: “Veel bedrijfsbrandweren functioneren naar behoren, maar wat ontbreekt is uniformiteit”. Ze schetst het voorbeeld van Prorail. “De organisatie Prorail kent bijvoorbeeld meerdere scenario’s voor haar spooremplacementen. Het zou winst zijn om dit soort scenario’s te uniformeren. De rol van de veiligheidsregio is nu veranderd van adviseur naar toezichthouder en handhaver. Dit versterkte de behoefte aan een landelijke, uniforme uitvoering van de aanwijzing van bedrijfsbrandweren. En verder is het zo dat met het vernieuwde toezicht het bestuur nu de vragen krijgt van instanties als het IOOV of de VROM-inspectie over bedrijven in hun regio met een lijst van gevaarlijke stoffen.
De vakgroep externe- en industriële veiligheid, sector BRZO, vond het dus tijd worden voor een aparte Werkgroep Bedrijfsbrandweer om aan te geven hoe de Werkwijzer Bedrijfsbrandweren het beste kan worden uitgevoerd. De werkwijzer maakt tenslotte onderdeel uit van het nieuwe beleid.

Digitaal
Het belang van een uniform aanwijzingsbeleid die vanuit een gedeelde kenniscultuur werkt, wordt ook alleen maar groter, geeft Leonie aan. “Het idee is dan ook om zoveel mogelijk voorbeelden van het beleid in een digitale werkomgeving te plaatsen. Met Infopunt Veiligheid zijn nu we in gesprek over de ontwikkeling van een eigen virtueel BrandweerBRZO-kantoor waar mensen vragen kunnen stellen, informatie kunnen ophalen, lezen hoe anderen bepaalde zaken aanpakken of regelen en documenten checken. Als dit digitale SharePoint netwerk prima functioneert en de mensen de weg hiernaartoe weten te vinden, kan de bestaande maandelijkse overlegstructuur in principe worden aangepast. We evalueren in september waar de behoefte ligt en besluiten dan hoe we als werkgroep verder gaan.”

Afbakening
Leonie geeft ook aan dat er BRZO-bedrijven zijn met een bedrijfsbrandweer zonder een echte aanwijzing hiervoor. Hierop is geen wettelijk toezicht De werkgroep is druk bezig met het maken van een duidelijke afbakening over hoe om te gaan met deze bedrijfsbrandweren. In tegenstelling tot een grote gemeente als Rotterdam waar veel BRZO-bedrijven en -specialisten zitten, zijn kleine gemeenten allang blij als ze de vergunning voor een BRZO-bedrijf voor elkaar hebben. Nu het aanwijzingsbeleid en de daarbij behorende deskundigheid binnen één veiligheidsregio worden ondergebracht, kunnen kleine(re) gemeenten hier ook gebruik van gaan maken. Ik vind dat een goede zaak.”

Defensie-Inrichtingen
Over defensie-inrichtingen (DI) zegt Leonie het volgende: “Het aanwijzen van zogenoemde defensie-inrichtingen valt onder de verantwoordelijkheid van het Rijk. Met de komst van de Wet veiligheidsregio’s is nog geen besluit genomen wie de aanwijzing voor DI’s in de toekomst gaat uitvoeren: wordt dat de veiligheidsregio in opdracht van het rijk of gaat het rijk de uitvoering zelf doen? Onze werkgroep verzamelt hierover ook informatie, bundelt deze en zorgt ervoor dat deze kennis centraal wordt gedeeld”.

Kennispublicatie  
Op de stand op het VNG-congres werd de kennispublicatie ‘De 12 meest gesteld vragen over de bedrijfsbrandweer’ voor het eerst gepresenteerd. Hoe helpt zo’n kennispublicatie bestuurders? “Weet je, de bedrijfsbrandweer is binnen gemeenten en veel veiligheidsregio’s toch nog een betrekkelijk onbekend onderwerp. Het bungelt doorgaans ergens onderaan het lijstje. Het gaat hier echter wel om veiligheid. Een bestuur wil dan toch weten hoe ze hierover richting de burgers moeten communiceren. En communicatie naar de burger moet je niet onderschatten. In geval van een ramp is de mediahype behoorlijk groot en komen burgers in actie. Met de Moerdijkbrand hebben we dat meegemaakt. Dan krijgen bijvoorbeeld raadsleden allerlei vragen. Deze mensen beschikken meestal alleen over wat algemene kennis. Een kennispublicatie met korte, duidelijke en inhoudelijke informatie over de verschillende aspecten van de bedrijfsbrandweer is dan heel verhelderend, nuttig en aanvullend. De publicatie biedt verder ook inzicht in de motivatie van het aanwijsbeleid. Let wel: aanwijzen mag, maar is niet verplicht. Daarnaast biedt de publicatie handige informatie voor (nieuwe) bedrijven die een bedrijfsbrandweer overwegen.  

Buitenland
Kunnen we nog iets leren van het buitenland? “Er komt binnenkort een Europese benchmark. Nederlandse inspecteurs in het buitenland gaan dan bekijken hoe de SEVESO-richtlijn in andere Europese landen geregeld is. Een voorbeeld: bij onze oosterburen, Duitsland, is niet de overheid, maar zijn de bedrijven verantwoordelijk voor BRZO. Zij verzorgen in geval van calamiteiten ook de communicatie naar de burgers en geven aan hoe zij in dat geval moeten handelen. Ik woon zelf in Enschede, vlakbij de Duitse grens. De bedrijfsbrandweer in Duitsland is indrukwekkend. Ik kan zonder aarzelen zeggen dat het materieel waarover een bedrijfsbrandweer in Duitsland beschikt de gemiddelde Nederlandse brandweerman jaloers maakt”.    

Maatwerk
Wat maakt de bedrijfsbrandweer zo boeiend voor Leonie? Glimlachend: “Het maatwerk! Alles wat niet basis is maakt dit vakgebied zo mooi en bijzonder. Zomaar een aanwijzing uit de kast trekken en zeggen: Alstublieft, deze is passend voor uw bedrijf, kan namelijk niet. Al maak je de scenario’s uniform, het blijft toch altijd maatwerk. Maar met de scenario’s heb je wel een basis om op terug te vallen als het nodig is om iets te bestrijden. Ze eindigt het interview met een persoonlijk statement. “Ik hecht nogal veel waarde aan toezicht. Tegelijkertijd met de BRZO-inspectie controleren we ook de bedrijfsbrandweer. Ik ben van mening omdat aanwijzing maatwerk is, je hiervoor ook een aparte inspectie zou moeten instellen. In een cyclus van zeg vijf jaar een aantal onderwerpen uitlichten. Want toezicht, tja dat moet gewoon altijd goed geregeld zijn!”  
​