Bij tunnelveiligheid gaat het om de kansen op en gevolgen van ongevallen, brand of andere calamiteit in tunnels. Tunnelveiligheid in dit dossier betreft alle transportvormen: zowel het weg- en spoorvervoer, als het vervoer per tram, metro en lightrail.
Tot (tunnel)veiligheid behoort in dit dossier zowel de externe veiligheid – de gevolgen voor mensen op grotere afstand – als de interne veiligheid - de veiligheid van de gebruikers van tunnels en mensen die zich in de onmiddellijke nabijheid van een tunnel bevinden. Informatie over tunnelveiligheid in de bouwfase wordt ook in dit dossier betrokken. Hoewel de verantwoordelijkheden in de bouwfase in tegenstelling tot de gebruiksfase, bij de aannemer liggen, kunnen de hulpverleningsdiensten immers wel betrokken zijn bij de hulpverlening als er en ongeval of brand plaats vindt.

Tunnelveiligheid kan dus betrekking hebben op:

• risico’s in de bouwfase
• risico’s in de gebruiksfase
• interne veiligheid
• externe veiligheid.

Tunnelveiligheid kan dus ook betrekking hebben op de volgende groepen:
• gebruikers zoals automobilisten, reizigers van trein, metro, tram of lightrail
• mensen in de directe omgeving zoals omwonenden of passanten in de directe omgeving van een tunnel(mond)
• personeel dat tijdens de bouw of bij onderhoud van een tunnel werkzaamheden verricht
• hulpverleners bij incidentbestrijding

In het kader van tunnelveiligheid is een tunnel te definiëren als een volledig omsloten constructie in de infrastructuur voor personen- en/of goederenvervoer. Voor dit dossier leggen we geen beperkingen op qua afmetingen van de tunnel: in principe wordt de informatie met betrekking tot tunnelveiligheid van alle soorten tunnels hier in overzicht gebracht. De veiligheid van een vergelijkbaar bovengronds infrastructureel bouwwerk zoals de overkapping van een autosnelweg (de A2 bij Utrecht), de overkluizing van een bovengronds spoortracé (het spoorstation Barendrecht) of een verdiept tracédeel, behoort dus tot dit dossier.

Tunnels brengen specifieke risico’s met zich mee. De omsloten (tunnel)constructie is fors nadelig in situaties van brand, ongevallen, ongevallen met gevaarlijke stoffen en explosies in vergelijking tot een ‘open’ bovengrondse situatie. Ook een terreurdreiging, waarbij mensen in korte tijd uit de tunnel geëvacueerd moeten worden, levert voor een tunnel extra problemen op in vergelijking tot een (meer) ‘open’ bovengrondse dreigingsituatie.
Op grond van de huidige stand der techniek kan men met deze risico’s rekening houden bij het ontwerp en de nieuw- of herbouw. Bestaande tunnels kunnen veiliger worden gemaakt bijvoorbeeld bij renovatie of bij uitbreiding van de tunnel. Verschillende Europese projecten stimuleren deze ontwikkelingen die op veelal op nationaal niveau de praktische invulling krijgen.